Expressive art therapy

Η τέχνη που μιλάει μέσα από τα αρχέτυπα

Η τέχνη που μιλάει μέσα από τα αρχέτυπα

Η τέχνη που μιλάει μέσα από τα αρχέτυπα

……Μέσα στο απέραντο φάσμα των συμβόλων με τα οποία ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή, υπάρχει μία ιδιαίτερη και απόλυτα σημαντική κατηγορία που παίζει καθοριστικό ρόλο στην εσωτερική ζωή της ανθρωπότητας.

Πρόκειται για τα αρχέτυπα.

Σύμφωνα με τον Καρλ Γιουνγκ το συλλογικό ασυνείδητο είναι η περιοχή της ψυχής του ατόμου που είναι πολύ πιο αρχαία από την προσωπική ζωή του ατόμου και μας επηρεάζει όλους.

Είναι μια περιοχή που είναι κοινή σε όλους τους ανθρώπους και περιλαμβάνει μνήμες από αρχαίες εμπειρίες του είδους μας, οι οποίες φανερώνονται μέσα από συμβολισμούς, όνειρα και μύθους. Αυτά τα συμβολικά περιεχόμενα του συλλογικού ασυνειδήτου ονομάζονται αρχέτυπα. Τα αρχέτυπα υπάρχουν μέσα στην ίδια την φύση, την τέχνη, τα όνειρα αναδύονται αυθόρμητα και αποκαλύπτουν αλήθειες που έχουν κρυφτεί από το συνειδητό μας κομμάτι.

Αρχέτυπο σαν όρος σημαίνει κάτι που είναι αρχικό, πρότυπο κάτι που λειτουργεί σαν υπόδειγμα.

θα αναφέρω ενδεικτικά κάποια αρχέτυπα που υπάρχουν στο ασυνείδητο όλων μας.

Περσόνα:Η περσόνα είναι το πρόσωπο, η εικόνα που βγάζει προς τα έξω ο κάθε άνθρωπος στην καθημερινότητα του, μια δημόσια μάσκα

Σκιά:Η σκιά είναι κάποιες πλευρές του εαυτού που μπορεί να έχουν καταπιεστεί ή απορριφθεί. Είναι το κομμάτι που κρύβουμε από τους άλλους ανθρώπους γιατί θεωρούμε ότι είναι άσχημο. Ο Γιουνγκ λέει, ότι όσο λιγότερο αναγνωρίζει στην ενσυνείδητη ζωή του τη σκιά του κάποιος, τόσο πιο σκοτεινή είναι και όσο πιο σκοτεινή γίνεται αποκτάει περισσότερη δύναμη.

Anima & Animus:Είναι οι θηλυκές και οι αρσενικές πτυχές του εαυτού. Όλοι διαθέτουν και αρσενικά και θηλυκά χαρακτηριστικά. Συμπεριφέρονται ως εσωτερικές προσωπικότητες και παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που λείπουν από την συνειδητή προσωπικότητα.

Ο ήρωας:συμβολίζει την εξέλιξη και την ανάπτυξη, που για να γίνει πρέπει το άτομο να βγει από τη ζώνη ασφάλειας και να περάσει τα εμπόδια που του επιτρέπουν τελικά όχι μόνο τα επιτεύγματα αλλά και την πνευματική κατανόηση της ζωής.

-Αποτελούν την βάση για την δημιουργία των μύθων, της λογοτεχνίας, της τέχνης, των συμβολισμών και της επιστήμης.

– Όλες οι τυπικές ανθρώπινες εκδηλώσεις της ζωής στηρίζονται σε μια αρχετυπική βάση.

– Στα αρχέτυπα έχουν αναφερθεί στο παρελθόν ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Πλάτωνας και άλλοι.

– Το συλλογικό ασυνείδητο είναι γεμάτο από αρχέτυπα που μοιράζεται όλο το ανθρώπινο γένος.

-Πολλά σπουδαία έργα τέχνης συγκινούν και διατηρούνται στο χρόνο γιατί μέσα από αυτά αναδύονται αρχετυπικές εικόνες που γοητεύουν και γίνονται πόλος έλξης γιατί μιλάνε για κάτι παγκόσμιο.

Μερικά από τα πιο γνωστά αρχέτυπα, όπως η Μεγάλη Μητέρα, ο Πατέρας των Πάντων, ο Γέρο-Σοφός, ο Κοσμικός ‘Άνθρωπος, ο Ιερός Γάμος, συχνά έχουν απεικονιστεί σε παραστάσεις ναών σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, καθώς και σε ζωγραφικούς πίνακες, ύστερα από μια παράξενη ονειρική εμπειρία του δημιουργού τους. Το να προσπαθήσει έστω κανείς να ερμηνεύσει τα περιεχόμενα αυτών των συμβόλων θα ήταν πολύ φιλόδοξη και μάταιη απόπειρα. Η κατανόηση μορφών σαν αυτές που αναφέρθηκαν, εκτείνεται πολύ πέρα από την ανθρώπινη λογική αντίληψη και μπορεί να τις προσεγγίσει κανείς μόνο από το επίπεδο της ψυχικής του λειτουργίας.

Υπάρχουν σύμβολα που έχουν φτάσει σε μας μέσα στο πέρασμα των αιώνων, από τις κάθε είδους μυθολογίες, παραδόσεις, λατρείες και θρησκείες.

Έγιναν μια γλώσσα διεθνής, που μεταφέρει στα πέρατα του πλανήτη έννοιες δυσκολονόητες από το ανθρώπινο μυαλό: ο σταυρός, το δέντρο, ο ήλιος, το φεγγάρι, ο λαβύρινθος, το γιν-γιανγκ, οι διάφορες μαντάλα, το σύμβολο του άπειρου,  ο κύκλος, το τετράγωνο, η πυραμίδα και χίλια δυο άλλα, μεταφέρουν έννοιες βαθύτερες από αυτές που παρουσιάζει το αποτυπωμένο τους σχήμα. Γιατί, ουσιαστικά, η εικόνα ή το σχέδιο δεν είναι παρά η συμπυκνωμένη καταγραφή μιας ιδέας ή μιας σειράς ιδεών, ή ακόμη και μιας ολόκληρης ιστορίας.

Τα όνειρα περιέχουν εικόνες και ιδέες που η δημιουργία τους δεν οφείλεται στο συνειδητό νου.

Παρουσιάζουν ένα μέρος της ψυχικής μας δραστηριότητας, συνήθως με συγκαλυμμένο τρόπο. Τα σύμβολα δεν είναι παρά ένα προϊόν της ίδιας μας της ψυχής, γεμάτα με ενδείξεις και υπαινιγμούς για τις ψυχικές μας τάσεις.

Στην Εκφραστική θεραπεία μέσω τεχνών τα σύμβολα του καλλιτεχνικού έργου μιλάνε μέσω της Gestalt χωρίζοντας το πρόβλημα σε κομμάτια το άτομο μπορεί να βιώσει την αλλαγή μέσα από το συναίσθημα, το σώμα και τη σκέψη.

Η θεωρία της Gestalt ασχολείται με το όλον και τα διαφορετικά μέρη που το αποτελούν. Το σύνολο των μερών είναι μεγαλύτερο από το όλον.

Πραγματικά, τα σύμβολα αποτελούν ένα μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης, ένα από εκείνα που θα μπορούσαν να γίνουν το κλειδί για την πύλη του εσωτερικού μας κόσμου.

Όσο ο άνθρωπος βαδίζει δυναμικά προς την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του, θα του αποκαλύπτονται ολοένα και υψηλότερες βαθμίδες των αρχετυπικών μορφών. Είναι αλήθεια πως για να έρθει κανείς σε επαφή με τις ιδέες που κρύβονται πίσω από αυτές, πρέπει να ξεκινήσει την αναζήτηση της εσωτερικής του ύπαρξης, δηλαδή, να επιδιώξει την εξερεύνηση του ασυνείδητου του. Μέσω αυτής θα ανακαλύψει τον αληθινό του εαυτό και θα ολοκληρωθεί σαν άνθρωπος, αφού πρώτα αντιμετωπίσει τα περιεχόμενά του και κατορθώσει να εξοικειωθεί και να συμφιλιωθεί μαζί τους.

Τζέσικα Μαργαρίτη (ψυχοθεραπεύτρια) art-drasis-therapy.gr

Close Menu